Вкупно посетители

МЕРКА ИНВЕСТИЦИИ ВО МАТЕРИЈАЛНИ СРЕДСТВА ЗА ПРЕРАБОТКА НА ЗЕМЈОДЕЛСКИ И РИБНИ ПРОИЗВОДИ

  1. Корисници

Корисници кои може да аплицираат и да користат поддршка во рамките на оваа мерка се правни лица и задруги.

Правни лица кои се регистрирани во Централниот регистар согласно Законот за трговските друштва како мали и средни претпријатија, согласно категоризацијата на мали и средни претпријатија, дадена во Прилог 4 Категоризација на мали и средни претпријатија кој е составен дел од овааа програма .

Претпријатија кои не се опфатени со дефиницијата за мали и средни претпријатија, но кои вработуваат помалку од 750 вработени и кои имаат годишен обрт кој не надминува 200 милиони евра во денарска противредност, исто така може да бидат прифатливи, но во овој случај поддршката се доделува за инвестиции наменети да го направат целото претпријатие во согласност со релевантните стандарди на ЕУ.

Новоформираните претпријатија ќе се оценуваат врз основа на големината која се очекува да се постигне предложена во деловениот план.

Задруги кои се регистрирани во Централниот регистар согласно Законот за задруги и првенствено се занимаваат со земјоделска дејност, преработка на земјоделски производи и маркетинг на земјоделски производи и преработки и / или услуги директно поврзани со земјоделски активности.

  1. Ограничувања и демаркација со другите мерки во рамки на оваа програма

Со цел за подобро насочување на инвестициската поддршка и разграничување помеѓу корисниците од различни мерки, во рамките на оваа програма корисниците ќе подлежат на критериуми  за демаркација  во рамките на оваа мерка.

Поддршка не може да се одобри за претпријатија во случај нивниот капитал да е во сопственост на јавни претпријатија, органи на државна управа или од страна на државата со повеќе од 25%. Во одредени случаи каде се смета дека е соодветно врз основа на националното законодавство, Телото за управување со ИПАРД може да побара од Европската комисија да одлучи за исклучок од овој услов преку доставување на образложено барање.

Правните лица – микро претпријатија не се прифатливи за поддршка во рамките на оваа мерка бидејќи инвестициите за микро претпријатија се поддржани во рамките на мерката „Диверзификација на фармите и развој на бизнисот”.

Правни лица – претпријатија кај кои производната линија е одобрена за извоз во ЕУ имаат право на поддршка само за инвестиции во други производствени линии (дел на претпријатието).

Инвестициска поддршка за обновливите извори на енергија  (биомаса, ветер, соларна енергија, хидраулика, геотермална итн и/или со преработка на растителни и животински производи од примарна и секундарна биомаса, опфатени со Анекс I на Договорот даден во Прилог 7 Листа на производи од Анекс I на договорот  од оваа програма), со капацитет на производство кое ја надминува годишната потрошувачка за сопственит потреби на корисникот, не се дозволени за поддршка во рамки на оваа мерка затоа што истите се поддржани под мерка „Диверзификација на фармите и развој на бизнисот“.

  1. Општи критериуми за прифатливост

Сите баратели потребно е да достават „барање за користење на средства од ИПАРД II програмата“ придружено со сите потребни општи и посебни документи и деловен план.

Сите баратели треба да достават регистрација како доказ издадена од Централниот регистар.

Баратели- земјоделски задруги кои се занимаваат со основно земјоделското производство треба да се согласно Законот за земјоделски задруги и да се регистрирани во Регистарот на земјоделски задруги на Министерство за земјделство, шумарство и водостапанство.

Сите корисници треба да се регистрирани во Агенција за храна и ветеринарство како оператори со храна или евидентирани заради промените предизвикани од засегнатите инвестиции согласно Законот за безбедност на храната на крајот на инвестицијата.

Инвестициите треба да се реализираат на имот кој е во сопственост на барателот. Во случај на инвестициски проекти кои се реализираат на имот кој не е во сопственост на барателот, треба да биде доставен договор или друг придружен документ со кој се докажува правото на користење на имотот на кој се реализир инвестицијата за период од најмалку седум години од денот на поднесување на барањето за поддршка.

Барателот треба да биде регистриран согласно Законот за данок на додадена вредност.

Пред да се достави барањето за исплата, најмалку едно одговорно лице на претпријатието треба да е во редовен работен однос или да е ангажирано под договор со времетраење не покусо од времетраењето на договорот за доделување финансиска поддршка во рамките на оваа програма.

Национални стандарди и ЕУ стандарди кои треба да се исполнат

Националните минимални стандарди за заштита на животната средина, јавното здравје, благосостојба на животните и заштита при работа од областа на преработка на храна се усогласени со соодветните стандарди на ЕУ.

Претпријатието на кое е одобрена инвестициската поддршка треба да ги  исполнува релевантните национални минимални стандарди на крајот на инвестицијата. За потребите на спроведување на оваа мерка, документот кој ќе  потврди исполнување на важечките минимум национални стандарди претставува задолжителен дел од барањето за исплата поднесено од барателот до Агенцијата за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој.

Барателите при поднесување на барањето за поддршка и доставување на барањето за конечната исплата треба да ги достават и документите издадени од страна на надлежните органи како што се:

  • Агенција за храна и ветеринарство за исполнување на стандардите за јавно здравје согласно Законот за безбедност на храната применливи за сите сектори во рамките на оваа мерка и исполнување на стандардите за благосостојбата на животните согласно Законот за благосостојба и заштита на животните (применливи само за месо и месни производи од претпријатијата кои се занимаваат со колење);
  • општините или Министерството за животна средина и просторно планирање за исполнување на стандардите за заштита на животната средина согласно Законот за животната средина (за инвестиции поврзани со изградба на нови објекти, заштита на животната средина и производство на енергија од обновливи извори) и
  • Државен инспекторат за труд за исполнување на стандардите согласно прописите за заштита при работа.

Документите издадени за оценување на усогласеноста на проектот во однос на важечките национални минимум стандарди за јавно здравје, благосостојба на животните, заштита на животната средина и безбедноста треба да се направат врз основа на претходна оценка на проектот каде што е соодветно. Ако таква проценка е извршена од страна на институциите во претходните шест месеци од денот на поднесување на барањето, овие документи ќе се земаат во предвид од страна на Агенцијата за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој. Во случај кога со документите на институциите е истакнато дека барателот не ги  исполнил  тие стандарди, се доделува транзиционен период за исполнување на релевантните стандарди пред поднесувањето на конечно побарување за исплата. Продолжување на времетраењето на договорот не смее да надмине три години.

Агенцијата за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој може да добие документ со кој се потврдува исполнувањето на важечките национални минимални стандарди (и соодветните стандарди на ЕУ) по службен пат, односно преку пристап до електронската евиденција или во писмена форма преку барање до надлежните органи одговорни за соодветниот стандард. Листата на документите кои го потврдуваат исполнувањето на важечките национални минимални стандарди (и соодветните стандарди на ЕУ), која Агенцијата за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој ја добива по службен пат  ќе биде составен дел од Упатството за корисници.

Целосна и ажурирана листа на националните минимум стандарди кои се во сила и нивната усогласеност со релевантните стандарди на ЕУ поврзани со прифатливи инвестициски активности и приоритетни сектори под оваа програма ќе бидат утврдени од страна на Телото за управување со ИПАРД.Ажурирана листа ќе биде дел од Упатството за корисници.

  1. Посебни критериуми за прифатливост

Барателот кој предлага инвенстиции во секторот вино, треба да е регистриран во Регистар за производители на вино,  со датум пред датумот на поднесување на барањето  за исплата.

Барателот кој предлага инвестиција во центар за собирање и дистрибуција на зеленчук и овошје, житарици и млеко треба да е регистриран во Регистар за откупувачи на земјоделски производи, со датум пред датумот на поднесување на барањето за исплата.

  1. Економска одржливост на корисникот

Помош може да биде доделена на корисниците чии инвестициски проекти покажуваат финансиска/економска одржливост. Економската и финансиската одржливост ќе се оценува врз основа на деловен план.

Барателот треба да ја прикаже можноста за континуитетот на работењето во текот на најмалку пет години од реализација на инвестицијата.

Обрасците за деловниот план придружени со упатство, белешка за пополнување на обрасците и најниска/највисока вредност на критериумите за економска одржливост со методологијата за пресметување се изготвува и објавува од страна на Агенцијата за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој како  дел од посебните пакети за поднесување на барање за користење на средства од ИПАРД II.

  1. Приоритетни сектори поддржани со оваа мерка

Ќе се овозможи поддршка за проекти за преработка и/или маркетинг на производи од Анекс I од Договорот даден во Прилог 7 Листа на производи од Анекс I на договорот  од оваа програма, со цел подобрување на додадената вредност на тие производи. Сектори кои се поврзани со преработката и/или маркетинг на производи, покриени со Анекс I од Договорот даден во Прилог 7 Листа на производи од Анекс I на договорот  од оваа програма и се прифатливи за поддршка, се следните:

  • млеко и млечни производи;
  • месо и производи од месо ( вклучувајќи јајца и живина);
  • овошје и зеленчук (вклучувајќи компири, печурки и легуминозни култури);
  • мелнички производи, житни производи и производи од скроб;
  • растителни и животински масла и маснотии;
  • шира, вино и оцет и
  • производство на енергија преку преработка на производи од растително и животинско потекло од примарна и секундарна биомаса, со исклучок на биомаса од рибни производи.
  1. Вид на прифатливи инвестиции

Следните инвестиции во рамки на оваа мерка се прифатливи:

  1. Конструкција или реконструкција на згради и друг недвижен имот кој се користи за преработка и маркетинг на земјоделски производи (како на пример згради за производство, складишта и откупни и дистрибутивни центри), помошни простории (како на пример, лаборатории кои се потребни за подготовка на суровинскиот материјал на претпријатието, силоси, магацини за зрнест материјал и магацини за готови производи), вклучувајќи ги оние кои се користат за безбедност при работа и за заштита на животна средина (на пример за третман на отпад, магацини за биомаса и недвижен имот за третман на вода/отпадни води ) и потребната опрема;
  2. Купување и/или инсталација на нови машини и опрема/инструменти за:
  • ­сортирање, прибирање, складирање и разладување на собирните места;
  • преработка, пакување, разладување, замрзнување, сушење и тн. и магационирање (вклучувајќи манипулација);
  • производство на нови производи, воведување на нови технологии и процеси;
  • заштита на животната средина;
  • производство на енергија од обновливи извори на енергија и
  • подобрување и контрола на квалитетот и сигурноста на суровинските материјали и храна;
  1. Купување на специјални транспортни резервоари и приколки за транспорт на суровински материјал како што се: цистерни за млеко на големо, приколки за разладување на производството кое се транспортира, транспортна опрема за биомаса, вклучувајќи и транспорт на живи животни;
  2. Купување и/или инсталирање нови машини и/или опрема, за подобрување на стандардите за благосостојба на животните (како на пример за редовен пристап до свежа вода, храна и сместување на животните пред колење и чистење на природно ѓубриво) ;
  3. Купување и/или инсталирање нови машини и/или опрема за заштита на животната средина (енергетска ефикасност, контролирани климатски услови, третман на отпад и нус-производи и валоризација, третман на вода/отпадни води, преработка на примарна и секундарна биомаса од животни и растенија ), вклучувајќи и за електрична енергија и/или греење со употреба на обновливи извори на енергија и
  4. Инфраструктура на имотот на претпријатието, вклучувајќи изградба и реконструкција на патишта за внатрешно поврзување, инсталации за електрична енергија, снабдување со вода, систем за отпадни води, пумпни станици, артерски бунари, за да се исполнат потребите за преработка и маркетинг активностите.

Прифатливи трошоци во рамки на оваа мерка се:

(а) Материјални вложувања

  • купување на материјал за градба и елементи за изградба или реконструкција на згради и објекти и
  • купување нови машини и опрема.

(б) Нематеријални вложувања

  • постигнување согласност со меѓународно признаени стандарди како што се:
    • воведување на системи за управување во претпријатијата (на пример – ISO 9000:2005; ISO 9001:2000; ISO 14001:2004 (EMAS); ISO 900; ISO/ТR 10013:2001; ISO 19011:2002; ISO 27001, вклучувајќи информациски технологии -базирани системи;
    • подготовка за сертификација под НАССР (Анализа на опасност на критични контролни точки);
    • исполнување на Добра производна пракса (ДПП) во претпријатијата.
  • добивање на права за патенти и лиценци;
  • компјутерски софтвер, заедно со лиценца за софтверот;
  • инсталација на опрема (без сервисер) и
  • услуги за изградба/реконструкција (вклучувајќи технички надзор).

(в) Општи трошоци

  • подготовка на техничка документација, градежни планови и придружни студии;
  • подготовка на деловен план: пресметки на трошоци, анализи, анализи на пазарот, маркетинг анализи;
  • подготовка на оценка на животната средина и
  • управување со проекти

(г) Трошоци за специфични информативни и рекламни активности на ниво на проект, кои се под одговорност на корисниците

  • билборди;
  • плакати и
  • налепници

Општите трошоци како што се надоместоците за архитекти и инженери и консултанти, физибилити студии, стекнување на патентни права и лиценци не може да надминат 12% од вкупните прифатливи трошоци на инвестициите. Специфични пониски граници на поединечни ставки може да се утврдат во зависност од типот на инвестицијата.

Прифатливите трошоци треба да бидат утврдени и детално наведени во Листата на прифатливи трошоци за мерка „Инвестиции во материјални средства за преработка и маркетинг на земјоделски и рибни производи“ која се одобрува од страна на Европската комисија.

Правила за потекло на трошоците

Сите набавки реализирани со средства од оваа програма треба да потекнуваат од прифатлива земја.  Прифатливи земји се следните:

  • земји членки на ЕУ, земји кандидати за ЕУ наведени во Анекс I на Регулативата (EУ) бр. 231/2014, договорни страни на Договорот за Европската економска област и партнерските земји опфатени со Европскиот инструмент за соседство (ЕНИ) и
  • земји за кои е воспоставен реципрочен пристап до надворешната помош од страна на Европската комисија во согласност со условите утврдени во точка (е) од член 9 (1) од Регулативата (EУ) бр. 236/2014.

Доколку износот на набавката е под 100.000 евра во денарска противредност  правилата за потекло не се применуваат.

Tрошоци кои не се прифатливи во рамки на оваа мерка:

(а) даноци, вклучувајќи данок на додадена вредност; освен неповратен данок на додадена вредност кога е товар на корисниците освен лицата кои не подлежат на оданочување согласно прописите за  данок на додадена вредност ;

(б) царини и увозни давачки, или други некои  други давачки што имаат еднаков ефект;

(в) купување, изнајмување или закуп на земја и постојни објекти, независно од тоа дали закупот резултира пренесување на сопственоста на закупецот;

(г) парични казни, финансиски казни и трошоци од судски спорови; камата на долг;

(д) оперативни трошоци;

(ѓ) користени машини и опрема;

(ж) банкарски трошоци, трошоци за гаранции и слични давачки;

(ж) трошоци за менување валута, давачки и загуби во размена поврзани со ИПАРД евро сметката, како и други чисто финансиски трошоци;

(з) придонеси во натура;

(ѕ) купување на права за земјоделско производство, животни, годишни растенија и нивно засадување;

(к) секое одржување, амортизирање и трошоци за наем и

(ј) секој трошок настанат од јавната администрација во управување и спроведување на помошта, имено оние на управувачката и оперативната структура и, особено, режиски трошоци, наеми и плати на персоналот ангажиран за активности на управување, спроведување, мониторинг и контрола.

  1. Висина на финансиска поддршка

Финансиската поддршка или вкупните јавни трошоци (75% фондовите на ЕУ + 25% национално кофинансирање) кои се исплаќаат во вид на кофинансирање на инвестицијата во рамки на оваа мерка нема да ја надминуваат стапката од 50% од вкупните прифатливи трошоци на инвестицијата.

Стапката на кофинансирање може да се зголеми за 10 проценти за:

  • инвестиции во згради/опрема чија што намена е да се подобри енергетската ефикасност;
  • инвестиции во згради/опрема за производство на био-енергија во случај на преработка на производи (суровински материјал) кои се опфатени со Анекс I од Договорот даден во Прилог 7 Листа на производи од Анекс I на договорот  од оваа програма (преработка на примарна и секундарна биомаса од животни и растенија);
  • инвестиции во згради/опрема за производство на енергија од други обновливи извори на енергија за сопствените потреби за електрична енергија и
  • инвестиции во згради/опрема за третман на отпад, вода/отпадна вода.

Најниска вредност на вкупни прифатливи трошоци по инвестиција изнесува 10.000 евра во денарска противредност.

Највисока вредност на вкупни прифатливи трошоци по корисник за целиот период на спроведувањето на оваа програма изнесува 4.500.000 евра во денарска противредност.

  1. Спроведување на мерката

Оваа мерка се применува на целата територија на Република Македонија

Спроведувањето на оваа мерка започнува со објавување на јавен повик за доставување на барање за користење средства од ИПАРД II програмата од страна на  Агенцијата за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој.

Пакетот за потребни документи за доставување на барање за користење на средства во рамки на оваа мерка (вклучувајќи Упатство за корисници, листа на потребни документи,  обрасци на технички предлог проект/деловен план, упатства за пополнување на обрасци и други насоки за корисници) ќе биде објавен во електронска форма на веб-страницата на Агенцијата за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој и во печатена форма.

Постапката за одобрување на барањето за користење на финансиски средства од ИПАРД II програмата за мерка „Инвестиции во материјални средства за преработка и маркетинг на земјоделски и рибни производи“ не треба да надминува шест месеци од денот на поднесувањето на барањето. Доколку барањето се проверува од страна на посебни служби, проценката на проектот или барањето ќе се одложи се додека релевантните служби не ги достават своите заклучоци или ставови.

Во случаи кога бараниот износ за финансиска поддршка од пристигнатите  прифатливи барања е поголем од достапните финансиски средства во рамки на оваа мерка ќе се пристапи кон рангирање на добиените прифатливи барања согласно критериумите за рангирање пропишани со оваа мерка.

Барателите на средства во рамки на оваа мерка ќе бидат одбиени доколку:

  • не ги исполнуваат критериумите за прифатливост;
  • трошоците не може да се утврдат како прифатливи и
  • проектот не е одржлив.

Прифатливите инвестици ќе бидат предмет на контроли на лице место за да се утврди фактичката состојба споредбено со барањето: дали инвестицијата е веќе започната и/ или настанало плаќање, дали податоците во доставените документи одговараат на реалната состојба и други мерења.

Со започнување на реализирање на инвестицијата може да се почне откако Договорот за финансиска подршка помеѓу Агенцијата за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој и корисникот е потпишан.

Исплатата на корисникот се врши по достава на барање за исплата/и, а врз основа на декларации за трошоците направени од страна на корисникот и потврдено со оргиналните сметкопотврди/фактури.

Нема да се изврши плаќање на корисник или нивен претставник доколку е утврдено дека тие вештачки ги создале потребните услови за добивање исплата со цел да се оствари корист во спротивност со целите на поддршката предвидени преку оваа мерка

За инвестици кои вклучуваата набавка на машини и опрема, исплатата ќе се врши како единствена исплата на крајот на инвестицијата. За инвестиции кои вклучуваат активности за изградба/реконструкција, исплатата може да се направи на  две рати по избор на корисникот, утврдени во Договорот за финансиска поддршка склучен со Агенцијата за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој.

Инвестицијата за која корисникот добил поддршка не смее да се подложи на значителна измена во рок од пет години од денот кога е добиена конечната исплата. Значителни измени на инвестиции се оние кои резултираат со:

– престанок или изнесување на кофинансираните производни активности надвор од територијата на Република Македонија;

– промена во сопственоста на дел од инвестицијата со која се дава на фирма или јавно претпријатие или орган на државна управа несоодветна корист или

– суштинска промена која влијае на природата на инвестицијата, целите или условите за спроведување што ќе резултира со загрозување на нејзините оргинални цели.

Онаму каде што се бара со договорните обврски помеѓу Агенцијата за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој и корисникот или со одредбите на Секторската спогодба, по исплатата на државната помош се врши контрола на корисниците да се утврди дали условите за прифатливост се почитувани. Овие контроли ќе се вршат во период од пет години од денот на последната исплата на поддршката.

Корисниците може да поднесат повеќе барања во рамките на оваа мерка во текот на периодот на спроведување на програмата, под услов максималната вкупна поддршка да не е надмината и претходните инвестици да се успешно завршени, односно корисникот да ја има примено конечната исплата

10. Корисни информации
Потребните обрасци како и „Упатство за корисници на средства од ИПАРД II Програмата во кое се содржани сите информации за критериумите, условите за прифатливост на проектите и условите за финансирање може да се подигнат дитректно во:
1. Агенцијата за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој Тел.02/3097-460 Адреса: III Македонска бригада бб., Скопје интернет адреса http://www.ipardpa.gov.mk/
2. Агенцијата за поттикнување на развојот на земјоделството Тел. 047/228-330 и 047/228-370 Адреса: Климент Охридски, Битола , интернет адреса http://agencija.gov.mk/
За појаснување на ИПАРД II Програмата можете да се обратите до:
3. Министерство за земјоделство шумарство и водостопанство Тел: 02/3134-477 локал 113,114,115 , Сектор ИПАРД, aдреса: Аминта трети бр.2, Скопје, интернет адреса: www.ipard.gov.mk